انسان با استفاده از هوش خود در طول قرنها زندگی از تمامی امکانات موجود در دنیای اطراف که با توجه به دانش زمان برایش شناخته شده بود، جهت ایجاد سهولت در امور روزمره زندگی ، بهره می‌برده و حیوانات جزء اولین امکانات موجود برای بشر اولیه بوده اند. شاید استفاده از انواع حیوانات برای امور مختلفی همچون تغذیه، کشاورزی، دامداری، حمل و نقل، شکار و .... اولین مواردی بوده است که انسان نخستین را به فکر رام کردن و استفاده از حیوانات گوناگونی مانند اسب، فیل‌، شتر ، انواع پرندگان، گاو، گوسفند و همچنین سگ‌ها، انداخته است.

با گذشت زمان و ورود بشر به عصر ماشین و تکنولوژی در بسیاری از موارد، وظیفه این حیوانات به انواع ماشین آلات ساخته شده محول گردید و استفاده از حیوانات مورد نظر در بسیاری از موارد یا منتفی گردید و یا جنبه تفریحی و ورزشی به خود گرفت؛ به عنوان مثال اسبها که از زمان های دور عضو لاینفک و ضروری زندگی انسانها به شمار می رفته اند امروزه در بیشتر موارد برای امور ورزشی و تفریحی مورد استفاده قرار می گیرد. از زمان دقیق اولین استفاده بشر از خانواده سگ سانان اطلاع دقیقی در دست نیست ولی پژوهشگران معتقدند بیش از ده هزار سال است که انسان ها از سگها در امور مختلفی بهره می برند. اولین استفاده بشر از این حیوانات مواردی نظیر شکار، گله داری و محافظت از مزارع و منازل بوده است اما نکته مهم این است که سگها بر خلاف بسیاری از دامهای دیگر نه تنها با گذشت زمان اهمیت خود را در زندگی ما از دست نداده اند، بلکه روز به روز با توجه به نیازهای گوناگون انسانها کاربرد این حیوان بیشتر و بیشتر شد و با رشد و پیشرفت تکنولوژی و بوجود آمدن دانش ژنتیک و اصلاح نژاد و با توجه به انواع استعداد هایی که خداوند بزرگ در وجود این مخلوق قرار داده، دانشمندان علم ژنتیک را بر آن داشته تا با ایجاد اصلاحات و تغییرات ژنتیکی بهره برداری بهتری از این حیوان داشته باشند، تا جایی که امروزه شاهد بیش از 400 نوع نژاد ثبت شده جهانی که هر کدام از نظر ژنتیک رفتاری و فیزیکی دارای مشخصات خاص خود می باشند، هستیم.

امروزه در دنیا سگها در بخشهای مختلف نظامی ،کشاورزی ،پزشکی ،امداد رسانی ،دامپروری ، خدمت رسانی اجتماعی، حفظ حریم خصوصی و .... مشغول به رفع نیازهای اساسی ما انسانها می باشند تا جایی که بسیاری از این موارد بدون حضور آنها غیر قابل انجام می باشد، همچنین در سالهای اخیر و با بوجود آمدن مراکز علمی و تخصصی که در مورد استعداد های این حیوان(از نظر فیزیکی و روانی) تحقیق و بررسی انجام میدهند، به مرور استعدادهای جدیدی در وجود این حیوان کشف، تقویت و در مواردی حتی ایجاد شده است که نقش سگ ها را در بر طرف کردن طیف گسترده ای از نیازهای بشریت پر رنگ تر نموده. در اینجا به بعضی از این موارد به صورت تیتر وار اشاره می شود تا در بخش های بعدی بطور مفصل راجع به هر کدام از آنها توضیحاتی بیان نمایم: سگهای نگهبان (مراکز دولتی، نظامی، خصوصی و غیره) ؛ سگهای گله(حفاظت از گله در برابر حیوانات وحشی و سرقت انسان، هدایت گله)، سگهای کاشف و جستجو گر(جستجوی انواع مواد مخدر، مشروبات الکلی و هرنوع کالای غیر مجاز و قاچاق، جستجوی مواد آتش زا و منفجره و غیره)، سگهای گارد(حفاظت از افراد،کودکان،سالخوردگان،شخصیت های دولتی و حقوقی در برابر هر گونه تهاجم احتمالی مانند حمله با سلاح سرد ،حمله با سلاح گرم و غیره)، سگهای دستیار پلیس (حمله به مجرمان و دفاع از افسر پلیس، تعقیب و شناسایی افراد مجرم فراری و ...)، سگهای امداد و نجات ( جستجو و امداد رسانی به افراد آسیب دیده در طبیعت مانند افراد گم شده در کوه و جنگل و مناطق طبیعی، جستجو و شناسایی و امداد رسانی به افراد در اثر بلایای طبیعی مانند افراد مانده در زیر آوار زلزله، سیل، طوفان و غیره، جستجو و شناسایی اجساد افراد در مناطق مختلف طبیعی یا شهری و ....) ، سگهای دستیار و همکار افرادی که از نظر فیزیکی یا ذهنی دچار آسیب می باشند (دستیار ناشنوا ، دستیار نابینا، دستیار بیماران صرعی؛ تا جایی که این سگها می توانند به افراد قبل از حمله سرع اخطار دهند؛ دستیار بیماران روانی و عقب ماندگان ذهنی، دستیار بیماران آسمی و آلرژیک تا جایی که می توانند وجود ماده آلرژی زا را در محیط به فرد بیمار از چند ده متری اخطار دهند)، سگهای پزشکی که این رشته جزء رشته های جدید استفاده از سگ می باشد ( شناسایی انواع سرطان ها در افراد مشکوک به سرطان ، شناسایی بیماران دیابتی و شناسایی انواع بیماری های مختلف، سگهایی که در ارتوپدی به بیماران کمک می کنند، سگهای آموزش دیده جهت کمک به بیماران افسرده و غیره) ،سگهای ضد تروریست (رهایی گروگان،کشف بمب های دست ساز،کشف محموله های تروریستی انفجاری،شیمیایی،وانواع سم)

آنچه در بالا نام برده شد فقط بخشی از انواع ماموریت های حیاتی می باشد که امروزه به سگها سپرده می شود و نکته بسیار مهم در اینجاست که از همه سگها نمی توان در همه این رشته ها استفاده کرد بلکه همان طور که قبلا اشاره کردیم هر کدام از نژادها دارای استعدادهای فیزیکی و رفتاری خاص خود می باشند و از آنها باید در رشته مربوطه استفاده کرد، در واقع در تعریف اینکه چه سگ هایی را می توان از دسته سگ های کار به حساب آورد و چه سگهایی را نمی توان از این دسته شمرد باید گفت برخلاف آنچه که اکثریت تصور می کنند ، سگ کار بودن هیچ ارتباطی به جثه حیوان ندارد و اینکه ما به اشتباه فقط سگهای با جثه بزرگ را از دسته سگهای کار به حساب می آوریم کاملا نادرست است، در واقع باید گفت هر سگی با هر وزن و جثه ایی که برای انجام کاری آموزش ببیند سگ کار به حساب می آید و بیشتر نژادهایی که امروزه در دنیا به رسمیت شناخته می شوند برای انجام کاری پرورش یافته و اصلاح نژاد گردیده اند. به عنوان مثال می توان به کاربرد بعضی از نژادهای کوچک جثه در موارد مختلفی مانند محافظت از مزارع در برابر موشها و پرندگان و یا آموزش به سگهای کوچک جثه ایی که گاهی اوقات وزن بالغ آنها کمتر از یک کیلو گرم میباشد برای کشف مواد مختلفی مانند مواد مخدر در محیطهای تنگ و کوچک و دور از دسترس یا محلهایی که سگهای بزرگ جثه نمی توانند به آنجا بروند (کانال های کولر و لوله در ساختمان ها و غیره) اشاره کرد. در اینجا باید تاکید کرد که در تعریف سگهای کار آنچه بیش از جثه و وزن آنها باید مورد توجه قرار گیرد مشخصات فیزیکی، رفتاری و مهم تر از همه استعداد و آموزش می باشد.

یکی از قدیمی ترین، مهمترین و پرکاربرد ترین رشته فعالیت سگ های کار، حفاظت و حراست از گله های دام میباشد که به راستی این موجود دوست و همراه مهربان و با وفای چوپان است که بدون آن امکان حتی یک روز به چرا بردن گوسفندان برای چوپان میسر نخواهد بود. در اینجا با اشاره به تعداد دامهای سبک کشور( گوسفند و بز)، اهمیت این مخلوق خداوند در تولید گوشت قرمز و نیازهای پروتئینی کشور بیشتر هویدا میگردد. بر اساس آمارهای منتشره حدود چهل و هشت میلیون راس گوسفند و حدود بیست میلیون راس بز در میهنمان موجود است که بالغ بر 75 درصد آن به صورت مرتعی و یا پرورش در حاشیه روستا تعلیف میشوند، یعنی پنجاه و یک میلیون راس. اگر ما میانگین تعداد دامهای موجود در هر گله را دویست راس در نظر بگیریم حدود دویست و پنجاه و پنج هزار گله خواهیم داشت و اگر سهم هر گله تنها سه قلاده سگ باشد قریب هفتصد و هفتاد هزار سگ فقط در امر دامپروری بصورت چرای آزاد موجود است. به اعتقاد اکثر چوپان ها یک سگ آموزش دیده کارآمد به مراتب عملکرد بهتری نسبت به چند نیروی کار انسانی خواهد داشت. بعنوان مثال اگر از سگ ها در این بخش استفاده نگردد و به جای آن تنها در هر گله یک نیروی انسانی جایگزین شود با معادله زیر مواجه خواهیم شد: اگر ما دستمزد یک کارگر گله را یک میلیون تومان در ماه در نظر بگیریم و آن را ضربدر تعداد گله های موجود در کشور نماییم(طبق پیش گفته) ماهانه 000،000،000،255 تومان حق الزحمه پرداخت خواهد شد. با توجه به نکته صدرالاشاره اهمیت اقتصادی وجود این دام با ارزش در گله بیش از پیش رخ نمایی میکند. اگر به این عدد( سگ های موجود در گله) تعداد سگ هایی را که در سایر بخشهای کشاورزی مانند دامداریهای صنعتی، مرغداریها، مزارع پرورش ماهی، باغات و همینطور جهت نگهبانی در کارخانجات، گارگاه ها و منازل اضافه گردد، تعداد آنها بسیار بیشتر و به تبع آن ارزش اقتصادیش پر رنگ تر خواهد شد. طبق اعلام نظر کارشناسان، تعداد سگ های کار کشور حدود سه میلیون قلاده می باشد که از نظر جمعیت دامی پس از گوسفند، بز و گاو در رتبه چهارم قرار میگیرد. با عنایت به موارد فوق الذکر و اشاره به کاربردهای جدید و امروزی سگها که به واقع گره گشای خیلی از مسائل یاد شده میباشد و وجود ظرفیتهای بی شمار در کشور برای توسعه این حرفه که در ابعاد مختلف کاری زمینه اش فراهم است، لزوم برنامه ریزی جدی و دقیق تر بخش های مرتبط به این حوزه را میطلبد.

 

نویسنده مقاله : مهندس یحیی رجبی

 


راه های ارتباط با ما

support@animalid.ir

: شماره های تماس با ما
021-44036214
ساعت تماس 9 صبح تا 7 عصر